10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Choroby psychiczne to bardzo częste zjawiska dotykające artystów. Najczęściej spotykanym problemem zdrowotnym jest depresja. Cierpią na nią nie tylko przeciętne osoby, ale również wielcy muzycy, aktorzy oraz pisarze. Oto sylwetki znanych literatów, którzy przez długie lata zmagali się z tą przypadłością, a jednym ze sposobów na radzenie sobie z jej objawami było pisanie.

Zbigniew Herbert
Jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX w. zmagał się z depresją przez długie lata. W latach 60. Herbert cierpiał na psychozę maniakalno-depresyjną, oznacza to, że raz miewał etapy euforii, kiedy świat widział w pozytywnych barwach, natomiast później wszystko przybierało negatywne wizje.
Herbert w czasie choroby miał ograniczone zdolności literackie, bardzo trudno było mu napisać kilka sensownych zdań, gdyż nie był w stanie w żaden sposób się skoncentrować. Niestety, w ubiegłym wieku bardzo mało wiedziano o chorobie dwubiegunowej, dlatego leczenie pisarza było niemożliwe.
Andrzej Franaszek w biografii Zbigniewa Herberta podkreśla, że pisarz chciał tworzyć i starał się to robić, podczas spokojnych etapów swojej choroby, które zdarzały się niezwykle rzadko. Spekuluje, że być może refleksyjny styl, w jakim napisany jest „Pan Cogito”, wynikał z potrzeby wyciszenia umysłu oraz nabrania pewności.
Julian Tuwim
Tuwim urodził się pod koniec XIX w. w żydowskiej rodzinie. Wraz z siostrą mieli bardzo trudne dzieciństwo – nieudane małżeństwo rodziców oraz lęki matki odbiły się na jego dorosłym życiu. W latach 20. XX w. pisarz zadebiutował tomikiem wierszy pt. „Czyhanie na Boga”, który spotkał się z wieloma pozytywnymi oraz negatywnymi opiniami. Te mniej przychylne dotyczyły nie tylko twórczości Tuwima, ale również jego pochodzenia. Wielu krytyków zarzucało mu „zażydzanie” polskiej twórczości oraz nawoływanie do dezercji z armii.
Wszystkie te krytyczne głosy odbiły się na zdrowiu psychicznym Adeli Tuwimowej, matki Juliana. Od 1935 r. kobieta przebywała w specjalnym szpitalu w Otwocku, gdzie próbowano leczyć jej liczne obsesje. Krytyczny stan oraz zakaz widzeń spowodowały, że młody poeta zaczął miewać stany depresyjne oraz lękowe. Ponadto cierpiał na agorafobię, czyli strach przed otwartymi przestrzeniami, przez co w najgorszym czasie po mieście poruszał się jedynie taksówkami w towarzystwie małżonki.
Virginia Woolf
Kobieta, która jak nikt inny potrafiła ukazać wiktoriański obraz Anglii w powieściach, dziennikach oraz szkicach, urodziła się pod koniec XIX wieku. Od najmłodszych lat miała styczność z literaturą – ojciec był historykiem oraz redaktorem, który obracał się w kręgu znanych pisarzy.
Woolf była szczęśliwą i spełnioną kobietą do momentu, kiedy niespodziewanie zmarła na grypę jej matka, natomiast dwa lata później starsza siostra. Traumatyczne przeżycia sprawiły, że Virginia przeżyła załamanie nerwowe. Ponadto na jaw wyszło, że jej brat w przeszłości molestował młode dziewczyny, o czym napisała w powieści „Podróż w świat”.
Późniejsze wydarzenia nie pomogły pisarce podnieść się po załamaniu – ślub siostry i przyjaciółki, nieudane małżeństwo, samotność, chęć posiadania dzieci oraz strach o nawrót choroby. Nawał zmartwień spowodował to, że Woolf w 1913 r. po miesiącach spędzonych w depresji próbowała odebrać sobie życie. Pomimo pomocy ze strony męża Leonarda, autorka powieści nie poradziła sobie z chorobą. Pod koniec marca 1941 r., miesiąc po napisaniu dzieła „Antrakt” Virginia odebrała sobie życie.
Według dzisiejszych specjalistów pisarka cierpiała na nawracające stany depresyjne oraz chorobę dwubiegunową. W czasach gdy Virginia chorowała, nie było ekspertów od leczenia chorób psychicznych, być może, gdyby urodziła się 50 lat później, do dzisiaj tworzyłaby genialne dzieła, takie jak „Pokój Jakuba”, „Pani Dolloway” czy „Między aktami” – mówi Michał Goszczyński z księgarni Gandalf.com.pl.
Sylvia Plath
Amerykańska poetka i eseistka zaliczana do grona tzw. poetów wyklętych, czyli tych, którzy słynęli ze skandali obyczajowych, a ich twórczość spotykała się ze sprzeciwem społeczeństwa.
Plath urodziła się w latach 30. XX w., już w dzieciństwie wykazywała się literackim talentem – w wieku 8 lat opublikowała swój pierwszy wiersz w dziecięcym dziale gazety „Boston Herald”. Ponadto od 9 roku życia, aż do śmierci prowadziła dziennik. Sylvia od młodości borykała się z problemami psychicznymi — po śmierci ojca zdiagnozowano u niej depresję, próbowała również odebrać sobie życie.
Pisarka kilkakrotnie przebywała w szpitalach psychiatrycznych, ze względu na stany maniakalne oraz depresyjne oraz próby samobójcze. Poważny konflikt z mężem spowodował, że Sylvia wraz z dziećmi wyprowadziła się do Londynu. Podczas tego okresu napisała swoje najlepsze utwory m.in. „Tatusia”, „Ukłucia”, „Kurierów” czy „Krawędź”. Jednak nie poradziła sobie ze stanem psychicznym — mimo przyjmowania leków i terapii Plath popełniła samobójstwo poprzez zatrucie gazem.
Tekst nadesłany przez: https://www.gandalf.com.pl/
Kryzysowy telefon zaufania
Tel. 116 123
Czynny: codziennie w godz.: 14:00 – 22:00
Koszt: Bezpłatny
Opis: Dla każdego, kto z jakiegoś powodu nie ma możliwości bezpośredniego kontaktu z psychologiem. Oferta jest dla osób pełnoletnich. Potrzebującym porady lub wsparcia. W kryzysie emocjonalnym, cierpiącym z powodu depresji, bezsenności, chronicznego stresu itp
Telefon zaufania
Tel. 801 889 880
Czynny: codziennie 7 dni w tygodniu w godz.: 17:00 – 22:00
Koszt: jak na numer stacjonarny wg taryfy Twojego operatora.
Opis: Dla osób cierpiących z powodów uzależnień behawioralnych. Np. uzależnienia od Internetu, hazardu, zakupów, pracy, seksu lub jedzenia.
Antydepresyjny telefon
Tel. 22 594 91 00
Czynny: w każdą środę i czwartek w godz.: 17:00 – 19:00
Koszt: jak na numer stacjonarny wg taryfy Twojego operatora.
Opis: Dla osób dotkniętych depresją, jak i ich bliskich.
Przy telefonie dyżuruje lekarz specjalista psychiatra.
Antydepresyjny telefon zaufania Fundacji ITAKA
Tel. 22 654 40 41
Czynny: w każdy poniedziałek w godz.: 17:00 – 20:00
Koszt:
Opis: Dla osób dotkniętych depresją. Tracisz nadzieję na poprawę samopoczucia, czujesz całkowitą bezradność? Tu otrzymasz wsparcie psychicznie.
A także możesz się dowiedzieć, na czym polega leczenie oraz terapia osób z rozpoznaną depresją.
Przy telefonie dyżuruje lekarz specjalista psychiatra.
Centrum Psychiatrii i Psychosomatyki „Psychosoma”
Tel. 0 800 271 004
Czynny: codziennie w godz.: 9:00 – 21:00
Koszt: bezpłatny.
Opis: Depresje, nerwice, uzależnienia, kryzysy życiowe.
Ośrodek interwencji kryzysowej
Tel. 012 421 92 82
Czynny: całodobowy.
Koszt: bezpłatny.
Opis: Całodobowa pomoc psychologiczna dla osób w kryzysach życiowych.
Stowarzyszenia Animo – telefon wsparcia – zaburzenia lękowe
Tel. (22) 270 11 65
Czynny: Pon – pt 18:00 – 22:00
Koszt: jak na numer stacjonarny wg taryfy Twojego operatora.
Opis: Telefon wsparcia dla osób doświadczających zaburzeń lękowych takich jak nerwica, ataki paniki, wszelkie fobie jak agorafobia czy fobia społeczna.
Rozmowy prowadzą psychologowie.
Całkowicie anonimowo możesz otrzymać bezpłatne wsparcie i porady psychologa w kwestiach dotyczących diagnozy, leczenia oraz radzenia sobie z trudnymi stanami, objawami i doświadczeniami charakterystycznymi dla przebiegu szeroko pojętych zaburzeń lękowych.
Dla tych, którzy wahają się przed kontaktem telefonicznym dostępny jest również
e-mail: psycholog@stowarzyszenieanimo.pl gdzie można uzyskać wsparcie psychologa w formie pisemnej.